Blokhuispoort Leeuwarden: Gevangen in schoonheid

In de Dickensville Elfsteden collectie van 2016 is een markant gebouw uit Leeuwarden opgenomen in de collectie.DV110106

Dit mooie gebouw met z’n 2 karakteristieke torentjes komt nieuw in de collectie, en is echt een prachtige aanvulling voor de Elfstedenseries.

De miniatuurversie van dit mooie pand is prachtig gedetailleerd, en een echte aanwinst voor ieders dorp.

 

Maar wat is eigenlijk de geschiedenis van dit mooie pand? Dat zijn we voor je uit gaan zoeken, en we kwamen tot de volgende ontdekkingen:

De Blokhuispoort is een gebouw dat tot december 2007 dienst heeft gedaan als Huis van Bewaring ( gevangenis) in Leeuwarden

Nadat men halverwege november 1498 was begonnen met het rooien van bomen, de plaats te effenen en af te palen ving men 22 februari 1499 aan met de bouw van “Het Blokhuis”

Blokhuispoort 1783 H WenselIn 1557 begon men onder toezicht van een gespecialiseerde bouwmeester met het maken van nieuwe versterkingen in de vorm van nieuw en aanbouw.

Meer dan 1300 ton kalk uit Dordrecht, 100 ton cement uit Amsterdam, 100 schuiten zand, 100.000 Friesche en 400.000 dubbele Leidsche stenen

worden naar het Blokhuis verscheept, terwijl van het vorige jaar nog 800.000 Leidsche stenen onder de uitgaven staan geboekt.

Dat alles werd verwerkt in een nieuw rondeel in de noordoosthoek van het fort. Hiernaast is een tekening te zien van de Blokhuispoort, gemaakt door H. Wensel, gemaakt in 1783.

Het huidige gebouw is in de tweede helft van de negentiende eeuw gebouwd op dezelfde plaats waar al rond 1500 een gevangenis stond.

Het heeft in de eeuwen vele aanpassingen en uitbreidingen ondergaan en heeft het kasteelachtige gebouw sinds 1580 dienstgedaan als gevangenis.

imagesVIJWB49NIn de vorm die het nu heeft is het complex 130 jaar oud en heeft 180 cellen.

De Blokhuispoort kon niet meer voldoen aan de hedendaagse (brand)veiligheidseisen die werden gesteld aan een Penitentiare inrichting.

Een verbouwing waardoor het gebouw wel zou voldoen aan de eisen was te kostbaar ( € 15.000.000),

en daarom heeft het rijk de gevangenis moeten sluiten en heeft het gebouw nu tijdelijk een cultureel centrum als blokhuispoortbestemming.

Meer dan 100 creatieve ondernemers hebben er een plaats gevonden.

Oud personeel heeft de stichting ‘Blokhuispoort’ opgericht die het behoud wil bevorderen van Blokhuispoort als Cultureel erfgoed.

Dit mooie gebouw diende dus de langste tijd als gevangenis, waar het de bedoeling was dat mensen die ingesloten waren dat ook bleven.

Toch is het en aantal mensen gelukt om te ontsnappen uit deze gevangenis.

In de geschiedenis van de gevangenis hebben zich in de loop van tijd meerdere ontsnappingen en ontsnappingspogingen voorgedaan. Eén van de meest in het oog springende ontsnappingen in haar geschiedenis was de overval door het Nederlandse verzet op 8 december 1944; Er ging een feilloos door Piet Kramer uitgewerkt plan aan vooraf om te voorkomen dat de nabij gelegerde Duitsers werden gealarmeerd. Op de avond van 8 december werden 51 verzetsmensen door hun vrienden uit de cel bevrijd waarbij niet één schot is gelost. Bijzonder aan deze ontsnapping is dat de  Sicherheitsdienst (SD) geen represailles nam tegen de actie. De actie wordt gezien als een van de grootste verzetsdaden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

imagesH867M3JQEen andere poging die heeft plaatsgevonden en tot de verbeelding spreekt: Op 13 januari 1883 wisten twee gevangenen door het onopgemerkt achterblijven in de verblijfszaal van de Blokhuispoort via een raam op het dak van de gevangenis te komen. Vanaf het dak lieten zij zich met een touw naar beneden zakken waarbij een van hen viel en zijn rechterbeen brak. Ondertussen waren de bewaarders al op de plek aangekomen en werden ze terug in het gevang gezet. Ik zie het helemaal voor me, ben je bijna ontsnapt; wordt je (weer) gepakt. Maar als je in de Blokhuispoort gevangen zat, dan zat je wel gevangen in (een) schoonheid!

IMG_0113

 

Het is door de geschiedenis heen dus een pand gebleken met een rijke historie, en omdat het pand er aan de buitenkant zo mooi uitziet ben ik blij dat de “Blokhuispoort” wordt uitgebracht in de Elfsteden series van Dickensville.

 

 

The following two tabs change content below.

Floris Custers

Redacteur

Laatste berichten van Floris Custers (toon alles)

Een reactie

  • sherija@zonnet.nl'

    Weer een leuke uitleg over dit nieuwe item. Item ziet er ook weer goed verzorgd uit.