Dickensville - Dokkum - Trekschuit met Licht

Trekschuit voor vervoer over water in Friese steden

Trekschuit met Licht van Dickensville, die in 2012 aan de Elfsteden Serie is toegevoegd, is een miniatuurmodel van een ouderwets, lichtgewicht binnenvaartschip dat van 1646 tot 1900 een populair vervoersmiddel was in Dokkum en andere Friese steden. In die tijd waren er nauwelijks verharde wegen, waardoor vervoer van personen of goederen over water sneller en comfortabeler was.

Voortgetrokken door jagertje

Doordat een trekschuit geen zeilen of een krachtbron had en dus niet zelf kon varen, werd het vaartuig vanaf de wal met een jaaglijn door het water voortgetrokken. De jaaglijnen werden hoog in de mast vastgeknoopt, zodat ze nergens achter konden blijven haken. Met behulp van een dravend paard met trekhout en een begeleider, ook wel een jagertje genoemd, kon de lichte schuit worden voortgetrokken.

Jaagpad langs trekvaart

Langs een gracht of trekvaart was dus altijd een pad aanwezig waar paarden en begeleiders over konden lopen. Deze paden stonden bekend als een jaagpad, trekpad of trekweg. Het jagen werd niet altijd door paarden gedaan, soms moesten mensen de trekschuit, die soms ook jaagschuit werd genoemd, door de vaart trekken.

Beurtvaart met dienstregeling

Trekschuiten waren dus niet afhankelijk van weersomstandigheden en konden op vaste vertrek- en aankomsttijden en langs vaste routes, passagiers en goederen vervoeren, ook als er geen wind stond. Deze beurtvaart met dienstregeling was de voorloper van het openbaar vervoer zoals we nu in Nederland kennen.

Eerste vaarroute over Dokkumer Ee

De eerste vaarroute met dienstregeling kwam in 1647 tot stand. Trekschuiten konden op vaste tijden over de Dokkumer Ee passagiers en goederen vervoeren tussen Dokkum en Leeuwarden. Je betaalde hier 8 stuivers per persoon voor. Het bleek zo'n groot succes te zijn, dat er al snel een heel netwerk van lijndiensten op de Friese waterwegen ontstond. Voor een ritje van Dokkum naar Harlingen moest 17 stuivers worden betaald.

Vervangen door paardentram en motorrijtuigen

In 1880 kwam de paardentram in Dokkum in opkomst en later ook in andere Friese steden, tot in 1926 de stroomtram zijn intrede deed. De trekschuit kreeg steeds meer concurrentie en werd uiteindelijk geheel vervangen door de komst van motorrijtuigen.

Recreatieve boottochtjes en Elfstedentocht

Vandaag de dag is de Dokkumer Ee vooral van belang voor de pleziervaart in plaats van de beroepsvaart. En uiteraard voor de Elfstedentocht vanwege het schaatstraject tussen Bartlehiem en Dokkum, dat bekend staat als de Hel van het Noorden en die ook weer terug geschaatst moet worden richting de finish in Leeuwarden.

De Herinnering

De trekschuit is geheel uit beeld verdwenen, maar sinds 1984 is er een replica met de naam De Herinnering voor in de plaats gekomen. Deze toeristische schuit, van 12 meter lang en bijna 3 meter breed, is in 1980 gebouwd naar origineel model en wordt gebruikt voor reguliere boottochten, maar kan ook worden afgehuurd.

De Verandering

De trekschuit van Dickensville, die de naam De Verandering heeft gekregen, is dus een unieke toevoeging aan een kerstdorp, Elfstedendorp of miniatuurlandschap waar jaagpaden aanwezig zijn. In combinatie met het item: De Trekschuit Trekken DV111348 kun je een realistische scène uit vroegere tijden nabootsen.

Groene schuit met opbouw voor passagiers

De trekschuit uit de Elfsteden Serie is handgemaakt en geschilderd in een groene kleur. De schuit is voorzien van opbouw voor de passagiers, een mast, een naamplaat en rood-witte reddingsboeien. De groene miniatuurboot heeft een afmeting van 16.8 x 6 x 4 cm (L x B x H) en kan verlicht worden met 2x AA batterijen, een adapter of met de splitter van Dickensville (niet inbegrepen).